همه چیز درباره تاثیر موسیقی بر گیاهان

زمان مطالعه: 11 دقیقه

احتمالا شما هم در مورد تاثیر موسیقی بر گیاهان و رشد آن‌ها شنیده‌اید، اما تا به حال چقدر در این باره عمیق شده‌اید که ببینید آیا واقعا موسیقی بر گیاهان به‌خصوص رشد آن‌ها تاثیرگذار است؟ به نظر شما آیا واقعا موسیقی و به قول خودمانی آهنگ بر گیاهان تاثیرگذار است؟ اگر دنبال پیدا کردن این جواب هستید، ادامه این مطلب را از دست ندهید. در این مقاله مفصل در مورد تاثیر آهنگ بر گیاهان صحبت خواهیم کرد. اگر دوست دارید، یک مقاله جذاب در مورد گیاهان بخوانید با فروشگاه اینترنتی گل و گیاه گُل‌سِتان همراه باشید.

فهرست مطالب:


مقدمه‌ای بر تاثیر موسیقی بر گیاهان ؛ آیا گیاهان احساسات دارند؟

شاید سوال عجیبی باشد اما آیا گیاهان هم احساسات دارند؟ آیا آن‌ها می‌توانند عصبانی، خوشحال یا ناراحت باشند؟ به نظرتان این سوال درستی است یا شاید تنها یک انسان‌انگاری بیش‌از‌حد درباره گیاهان است؟ باید به شما بگوییم نه تنها این سوال عجیب نیست، بلکه موضوعی بسیار مهم در بین گیاه‌شناسان است که برای سال‌ها دغددغه ذهن بسیاری بوده و ممکن است جواب این سوال، شما را شوکه کند.

کتاب “زندگی مخفی گیاهان” نوشته پیتر تامپکینس و کریستوفر برد در 1970، یکی از کتاب‌های پرفروش زمان خود بوده و در تمام کتاب به این موضوع پرداخته که گیاهان نه‌تنها احساسات دارند بلکه حس شهودی و ادراک نیز دارند. برای اثبات این حرف آن‌ها تمام آزمایش‌های ممکن را با گیاهان انجام دادند از پخش موسیقی گرفته تا گفتگو با آن‌ها، اما چندی بعد یافته‌های آن‌ها زیر سوال رفت و بی‌اعتبار شد. اکنون پس از گذشت حدود 50 سال از آن زمان هنوز هیچ مدرک علمی وجود ندارد که بگوید گیاهان احساسات دارند.
اما بیایید کمی به عقب برگردیم، چراکه نکته اساسی این است که ما توانایی داشتن احساسات را از طریق هوش توضیح می‌دهیم و از آنجایی که گیاهان مغز یا سیستم عصبی ندارند (که هر دو برای داشتن هوش الزامی است) اینطور به نظر می‌رسد که گیاهان توانایی درک احساسات را ندارند.

تراریوم کاکتوس الماس – بزرگ
713,000 تومان
دراسنا کامپکت بزرگ
323,000 تومان
بونسای جنسینگ در گلدان فلزی آبی
505,000 تومان
بونسای جنسینگ با گلدان بتن
375,000 تومان
دراسنا کامپکت در گلدان بتن
246,000 تومان

بااین‌حال پس چطور است که گیاهان به سمت نور می‌چرخند و به آن واکنش نشان می‌دهند؟ چطور برخی گیاهان نسبت به لمس شدن واکنش نشان می‌دهند و جمع می‌شوند؟ گیاهان گوشت‌خوار از کجا می‌فهمند حشره‌ای درون تله آن‌ها افتاده و آن را به دام می‌اندازند؟

شاید گیاهان احساسات نداشته باشند اما موجوداتی زنده هستند که توسط ابزاری به نام تنجش و گرایش (گرماگرایی، سرماگرایی، آب‌گرایی و…) به محرک‌های بیرونی پاسخ می‌دهند.
گیاهان می‌توانند آب، نور و جاذبه را حس کنند و حتی می‌توانند سیگنالی را به گیاهان دیگر بفرستند که آن‌ها را از خطرات موجود آگاه کنند. تاثیر آهنگ و موسیقی بر گیاهان نیز از همین موضوع ناشی می‌شود.

بیشتر مطالعه کنید: آموزش تعویض گلدان گیاه

مقدمه‌ای بر تاثیر موسیقی بر گیاهان ؛ آیا گیاهان احساسات دارند؟
گیاهان خانگی

بیایید ببینیم تنجش و گرایش هر کدام دقیقا چه چیزی هستند:

گرایش

مثلا اگر دوستتان به شما بگوید که برگ‌های فیکوس لیراتایش در حال ریختن است، دارد واکنش “گرایش” گیاه را برای شما تعریف می‌کند که معمولا دلیل آن تغییر در شرایط زندگی گیاه مثل نور یا آب است. گیاهی مثل فیکوس لیراتا بسیار حساس است و بلافاصله نسبت به تغییر شرایط محیطی واکنش نشان می‌دهد.
برای درک این مطلب بیایید همان فیکوس لیراتا را در نظر بگیریم و تصور کنیم که نور کافی به گیاه نمی‌رسد. نور یک غذا برای گیاه است و تنها ماموریت گیاه در این دنیا این است که زنده بماند. زمانی که غذای کافی دریافت نمی‌کند برگ‌های خود را می‌ریزد تا بتواند همان غذای کم را مدیریت کند. گیاه در این زمان احساس خطر می‌کند و دستورالعمل‌های جدیدی برای حفظ بقای خود مشخص می‌کند. در این زمان گیاه با ریزش برگ‌های پایینی انرژی‌اش را برای رشد برگ‌های جدید متمرکز می‌کند.

مثال‌های دیگر برای واکنش “گرایش” خم شدن، پیچ خوردن یا خزیدن به سمت نور است. مثلا گیاهی مثل “گل ساعتی” یک گیاه مهاجم است و ساقه‌های خود را به دور هرچیزی می‌پیچد تا بتواند به سمت نور حرکت کند. این گیاه ممکن است با بی‌رحمی روی سایر گیاهان را بپوشاند و آن‌ها را از نور محروم کند تا خودش به غذا برسد، اما این گیاه چیزی به نام رحم یا بی‌رحمی را نمی‌شناسد و تنها یک هدف دارد و آن هم زنده بودن است.

تنجش

واکنش “تنجش” سریع‌تر از واکنش گرایش رخ می‌دهد و شما می‌توانید آن‌را در همان لحظه با چشم ببینید. بیایید ونوس مگس خوار را بررسی کنیم، گیاهی گوشت‌خوار که در باتلاق‌ها زندگی می‌کند. این گیاه نمونه‌ای عالی از این موضوع است که یک گیاه چگونه به لمس شدن پاسخ می‌دهد تا زنده بماند و تولید مثل کند. مشکلی که این گیاه دارد آن است که در باتلاق‌ها نیتروژن و فسفر کافی وجود ندارد بنابراین این گیاه تله‌ای را برای خود ساخته که بتواند طعمه‌های مغذی را شکار کند و زنده بماند.

ونوس مگس‌خوار یک باند فرود عالی به همراه نکتاری جذاب برای حشرات آماده کرده است. زمانی که حشره روی این باند فرود محدب می‌نشیند با پرزهای کوتاهی برخورد می‌کند که یک زمان شمار را فعال می‌کند. اگر حشره برای مدتی بی حرکت بماند این زمان شمار به اتمام می‌رسد و بوم! این باند فرود بسته می‌شود و حشره درون تله گیاه به دام می‌افتد.

بهتر است دیگر خیلی درگیر حقایق زندگی علمی گیاهان درگیر نشویم و همینجا متوقف شویم. دفعه بعد که خواستید به مسافرت بروید شرایط فیزیکی گیاه‌تان را یادداشت کنید و وقتی برگشتید دوباره شرایط جدید گیاه را یادداشت کنید. این کار مخصوصا در زمان فصل رشد گیاه جذاب‌تر خواهد بود، اما مطمئنا در هر صورت متوجه چرخش گیاه به سمت نور، باز شدن برگ جدید یا حتی ریزش برگ‌های قبلی می‌شوید.
ممکن است گیاهان احساسات نداشته باشند اما مطمئنا می‌توانند شرایط اطراف خود را متوجه شوند و در نتیجه تاثیر آهنگ و موسیقی در گیاهان نیز صحت دارد. حتی می‌توان گفت شاید این توانایی متوجه شدن آن‌ها از چیزی که ما انسان‌ها تجربه می‌کنیم، شگفت‌انگیزتر باشد.

افوربیا اینگنس ارتفاع150
2,806,000 تومان
فیکوس لیراتا دو شاخه در گلدان مواد آلی استوانه
632,000 تومان
یوکا 30 ساله در گلدان فلزی دسته دار
3,128,000 تومان
کالانکوئه مخملی یک تنه ارتفاع130
3,660,100 تومان
برگ انجیری غول پیکر ارتفاع110
4,340,100 تومان

آیا گیاهان درد را احساس می‌کنند؟

برای دانستن تاثیر موسیقی بر رشد گل و گیاهان ابتدا باید بدانیم آیا گیاهان احساس درد دارند یا خیر؟
از آنجایی که گیاهان گیرنده، سیستم اعصاب و مغز ندارند نمی‌توانند مقل سایر موجودات درد را حس کنند. اینکه هویجی را از ریشه در بیاوریم، گیاهی را هرس کنیم یا سیبی را گاز بزنیم به آن معنی نیست که در حال شکنجه گیاه هستیم. با این وجود به نظر می‌رسد که بسیاری از گیاهان می‌توانند محرک‌ها و آسیب‌های جسمی را از راهی پیچیده‌تر از آن‌چه تصور می‌شود، درک کنند.

بعضی از گیاهان توانایی حسی فو‌ق‌العاده و واضحی دارند، مثلا گیاه ونوس مگس‌خوار می‌تواند با کوچکترین احساس از حشره، تله خود را در کسری از ثانیه ببندد و حشره را به دام بیندازد یا برخی گیاهان دیگر می‌توانند هر گونه لمس شدن را تشخیص دهند و برگ‌های خود را جمع کنند که مثل یک مکانیزم دفاعی در برابر حیوانات گیاه خوار محسوب می‌شود.

علاوه بر این نوع گیاهان که توانایی حسی خود را به وضوح نشان می‌دهند، تحقیقات نشان داده که سایر گیاهان نیز قادر به درک محرک‌های حسی در سطح سلولی هستند.

مطلب پیشنهادی: 6 دلیل از دلایل مرگ گیاهان آپارتمانی که حتما باید آن‌ها را بدانید

تاثیر آهنگ بر گیاهان
عکس پیانو و چند گیاه زیبا روی آن

تاثیر موسیقی بر روی گیاهان

شاید شما هم در مورد تاثیر آهنگ و موسیقی روی گیاهان شنیده باشید که می‌گویند موسیقی باعث افزایش سرعت رشد گیاهان می‌شود. آیا واقعا موسیقی تاثیری بر سرعت رشد گیاهان دارد یا این تنها یک افسانه است؟ آیا اصلا گیاهان می‌توانند موسیقی را بشنوند؟ آیا موسیقی را دوست دارند؟
می‌خواهید باور کنید یا نه اما تحقیقات مختلفی وجود دارد که نشان می‌دهد موسیقی تاثیری مثبت در رشد و سلامت گیاه دارد. در سال 1962 گیاه‌شناسی هندی آزمایش‌های مختلفی را برای بررسی رابطه موسیقی و گیاهان انجام داد. او متوجه شد زمانی که گیاهان در معرض موسیقی قرار می‌گیرند 20% بیشتر رشد می‌کنند. او همین آزمایشات را با محصولات کشاورزی مثل بادام زمینی، برنج و تنباکو انجام داد و موسیقی را با اسپیکرهای بزرگ در مزرعه پخش کرد و باز هم به نتایجی مشابه رسید.

گلخانه‌ای در کلرودا نیز گیاهان مختلفی را با موسیقی‌های سبک‌های مختلف امتحان کرد و متوجه شد گیاهانی که در معرض موسیقی راک قرار می‌گیرند به‌سرعت خراب می‌شوند و در عرض چند هفته می‌میرند، اما گیاهانی که در معرض موسیقی کلاسیک هستند شاداب‌تر می‌مانند.

بیشتر مطالعه کنید: دلایل پژمردگی گیاه بعد از تعویض گلدان و راه حل آن‌ها

تاثیر موسیقی بر گیاهان چگونه است؟
کنسرت گیاهان

چگونگی تاثیر موسیقی بر رشد گل و گیاهان

شاید از خود بپرسید وقتی گیاهان حس شنوایی و گوش ندارند موضوع تاثیر موسیقی بر گیاهان چطور ممکن است و گیاهان چطور از موسیقی تاثیر می‌گیرند؟ برای پاسخ به این پرسش بهتر است اول سیستم شنوایی در انسان را بررسی کنیم:

در حالت کلی انتقال صدا توسط امواج صورت می‌گیرد. این امواج باید سوار بر چیزی شوند تا بتوانند حرکت کنند مثلا هوا یا آب. سپس امواج ذرات موجود در محیط را به ارتعاش در می‌آورند و با حرکت سرانجام به پرده گوش شما می‌رسند. درنهایت نیز این ارتعاشات تبدیل به سیگنال‌های الکتریکی می‌شوند تا توسط مغز تحلیل و در نهایت شنیده شوند.

افوربیا اینگنس ارتفاع150
2,806,000 تومان
فیکوس لیراتا دو شاخه در گلدان مواد آلی استوانه
632,000 تومان
یوکا 30 ساله در گلدان فلزی دسته دار
3,128,000 تومان
برگ انجیری غول پیکر ارتفاع110
4,340,100 تومان
زامیفولیا بلک سه پیازه
1,085,000 تومان

در گیاهان نیز روال به همین صورت است، اما با این تفاوت که گیاهان تنها ارتعاشات ساطع شده از صدا را حس می‌کنند و نمی‌توانند آن را بشنوند. این فرضیه که گیاهان می‌توانند صداها را تشخیص دهند در سال 2017 توسط دانشگاه استرالیای شرقی تقویت شد. آن‌ها دریافتند که گیاهان می‌توانند صدای ارتعاشات جریان آب را درون لوله‌ها یا خاک حس کنند و ریشه‌های خود را به آن سمت هدایت کنند.

مطلب پیشنهادی: رازهای نگهداری از گیاهان آپارتمانی

چگونگی تاثیر موسیقی بر رشد گل و گیاهان
تاثیر موسیقی بر رشد گل و گیاهان

تاثیر موسقی بر حرکت پروتوپلاسم در گیاهان

در ادامه تاثیر موسیقی بر گیاهان به تاثیر آهنگ بر حرکت پروتوپلاسم در گیاهان می‌رسیم. پروتوپلاسم ماده زنده شفافی است که در تمام موجودات زنده (و البته گیاهان) وجود دارد که همیشه در حال حرکت است. ارتعاشات صدا می‌تواند باعث افزایش سرعت حرکت در پروتوپلاسم گیاهان شود و این محرک می‌تواند روی عملکرد کلی سیستم گیاه تاثیر بگذارد؛ مثلا باعث افزایش تولید مواد مغذی و در نهایت افزایش سرعت و سلامت رشد گیاه شود.

از آنجایی که موسیقی‌های مختلف طول موج‌های مختلفی دارند، می‌توانند باعث ایجاد ارتعاشات کمتر یا بیشتر در گیاهان شوند. مثلا موسیقی راک صدای بلندتری دارد و در نتیجه ارتعاش بیشتری ایجاد می‌کند و همین موضوع می‌توانید با مرگ زودرس گیاه شما شود. (طبق نظر برخی از افراد)

برای درک بهتر موضوع، تفاوت تاثیر یک نسیم ملایم و یک باد شدید را روی گیاه تصور کنید. البته در سوی دیگر این ماجرا محققان دانشگاه کالیفرنیا می‌گویند که نمی‌توان به این راحتی درباره تاثیر موسیقی بر رشد گیاهان تصمیم گرفت و باید در آزمایشات، تمام عوامل دیگر مثل خاک، نور یا آب را نیز به دقت کنترل کرد، بااین‌حال نکته جالبی که این محققان به آن اشاره می‌کنند این است که گیاهانی که در معرض موسیقی قرار دارند رشد بهتری دارند زیرا صاحبان آن‌ها بیشتر به آن‌ها اهمیت می‌دهند و توجه بیشتری را دریافت می‌کنند.

بیشتر بخوانید: گل و گیاه مناسب هدیه روز مادر

عکس یک خانه زیبا با گیاهان و پیانو زیبا
یک خانه زیبا با گیاهان و پیانو زیبا

تاثیر کدام موسیقی ها بر گیاهان مثبت است؟

دکتر دومینیکوهس از دانشگاه ملبورن معتقد است که گیاهان از انرژی موسیقی لذت می‌برند و می‌تواند به رشد آن‌ها کمک کند. او برای انتخاب موسیقی مناسب برای گیاهان توصیه‌هایی دارد که به شرح زیر است:

  • گیاهان وقتی در معرض موسیقی با فرکانس 115 هرتز تا 250 هرتز باشد سرزنده‌تر هستند، چراکه ارتعاشات ساطع شده از این نوع موسیقی مثل ارتعاشات صدای طبیعت است.
  • گیاهان دوست ندارند که بیش از 1 الی 3 ساعت در روز در معرض موسیقی باشند.
  • تاثیر موسیقی های جاز یا کلاسیک بر گیاهان فوق‌العاده و انتخاب اول همه گیاهان است.
  • برخی از صداها باعث می‌شوند که منافذ سطح گیاه برای مدت بیشتری باز بماند و نتیجه آن گردش هوای بیشتر و به طبع آن، رشد بیشتر گیاه می‌شود.
افوربیا اینگنس ارتفاع150
2,806,000 تومان
فیکوس لیراتا دو شاخه در گلدان مواد آلی استوانه
632,000 تومان
یوکا 30 ساله در گلدان فلزی دسته دار
3,128,000 تومان
کالانکوئه مخملی یک تنه ارتفاع130
3,660,100 تومان
برگ انجیری غول پیکر ارتفاع110
4,340,100 تومان

آیا گیاهان از تعریف یا ناسزا تاثیر می‌پذیرند؟

در جواب این سوال باید بگوییم که ظاهرا همینطور است. در این بارهIKEA  تحقیقی در یکی از مدارس امارات متحده عربی انجام داد و نشان داد گیاهانی که از آن‌ها تمجید می‌شود و کلمات محبت‌آمیز می‌شنوند رشد بهتری نسبت به گیاهانی دارند که کلمات توهین‌آمیز یا ناراحت کننده می‌شنوند.
این‌طور به نظر می‌رسد که کلمات محبت‌آمیز تاثیر مثبتی مثل موسیقی های مناسب بر گیاهان می‌گذارند و کلمات نامناسب یا توهین که معمولا با لحنی بلند و ناخوشایند گفته می‌شوند نیز، درست مثل موسیقی با صدای بلند و فرکانس بالا، به گیاهان استرس وارد می‌کند.

مطلب پیشنهادی: اهمیت رنگ ها و گیاهان در فنگ‌شویی

آیا گیاهان از تعریف یا ناسزا تاثیر می‌پذیرند؟
عکس پیانو و گیاهان آپارتمانی در کنار هم

برای مشاهده عینی تاثیر موسیقی و آهنگ بر گیاهان ، در دوران پاندمی کرونا با گیاه خود صحبت کنید

ویروس کرونا هنوز قصد رفتن ندارد و کماکان تاثیر خود را بر اقتصاد و روابط اجتماعی می‌گذارد. بعد از ورود این ویروس روابط اجتماعی و شغلی دستخوش تغییرات بزرگی شده است و همگی مجبوریم تا فاصله اجتماعی را رعایت کنیم و بیشتر کارهای خود از داخل خانه انجام دهیم.


در طول این دوران قرنطینه می‌توانید تمرین کنید تا با گیاه خود صحبت کنید و با همدیگر به موسیقی گوش دهید؛ به‌این‌شکل می‌توانید تاثیر موسیقی بر گیاهان خود را نیز ببینید و این‌کار نه تنها به رشد و سلامت گیاه کمک می‌کند، بلکه باعث می‌شود تا بتوانید از پس نگرانی‌ها و استرس‌های خودتان نیز برآیید و آرامش پیدا کنید.

تاثیر آهنگ بر گیاهان خانگی
عکس پیانو و گیاهان آپارتمانی

در مجموع در این مطلب سعی کردیم، از تاثیر آهنگ و موسیقی بر رشد گل و گیاهان اطلاعات لازم را در اختیار شما گذاشته باشیم. چنانچه در حین خواندن، سوالی به ذهنتان رسیده اما پاسخ آن را نیافته‌اید یا نیاز به مشاوره گل و گیاه دارید، از طریق بخش نظرات زیر همین مطلب سوالات خود را با کارشناسان گُل‌سِتان درمیان بگذارید تا در اسرع وقت به آن پاسخ دهند.

دسته گل سودا
1,757,000 تومان
گلدان ارکیده و اکالیپتوس
805,500 تومان
رز جاودان کلاسیک
430,000 تومان
رز جاودان دیو و دلبر
470,000 تومان
باکس گل رز قرمز دسته دار
292,000 تومان
۹ نظرات
  1. هستی می گوید

    این مطلب واقعا عالی بود

    1. مشاور گل و گیاه گُل‌سِتان می گوید

      سلام دوست عزیز گُل‌سِتان، وقتتون بخیر
      ممنون از لطف و همراهی شما

  2. rahil می گوید

    واای عالی بود
    شاید باورتون نشه اما مطلبتون ارزش پروژه ای که با همکلاسیم دارم روش کار می کنم رو ده برابر کرد واقعا متشکرم.

  3. نازنین می گوید

    سلام وقت بخیر خیلی دوست داشتم ممنون

  4. ایرج می گوید

    با درود
    چرخیدن گیاه به سوی نور نمی تواند دلیل خوبی برای اثبات وجود توانایی دیدن در گیاه باشد .‌ما خودمان می توانیم وسایل مکانیکی درست کنیم که به طرف نور بچرخند .
    در مورد تاثیر موسیقی بر رشد گیاه من چند بار آزمایش کرده ام و نتیجه همواره منفی بوده است .
    فرض کنید یک انسان که کاملا ناشنواست پشت به شما قرار دارد . اگر شما برای او موسیقی پخش کنید یا به او فحش بدهید هرگز متوجه نخواهد شد . او انسان است و دارای مغزی پیشرفته و از ۵ حس بشری ۴ حس را کامل دارد ولی متوجه حرف های شما نمی شود . پس چگونه یک گیاه بدون گوش و بدون مغز متوجه حرف های ما می شود ؟

    1. مشاوره گل و گیاه گُل‌سِتان می گوید

      دوست گُل‌سِتانی سلام
      بله درسته گیاهان قدرت شنوایی ندارند و گیاهان تنها ارتعاشات ساطع شده از صدا را حس می‌کنند.
      چیزی که بر روی رشد گیاهان تاثیر می‌گذارد آوای موسیقی نیست بلکه ارتعاشاتی است از موسیقی به سمت گیاه می‌رسد.
      به زبان ساده این ارتعاشات باعث حرکت در سلول‌های گیاه می‌شود و گیاه را وادار به تولید مواد مغذی بیشتر می‌کنند.

    2. سینا می گوید

      سلام
      واقعا عالی بود.
      شاید این موضوع که گیاهان ارتعاشات را درک می کنند، دلیل خوبی برای اثبات عینی چنین مبحثی باشه اما دراصل گیاهان وحیوانات از قدرت شهود بالایی برخوردارند و انسان هم چنین قدرتی رو داره فقط کمی تحت تاثیر انرژی های منفی و ارتعاشات مزاحم از شهودش کمتر شده. مثلا خواب معنا دار دیدن نوعی شهود به حساب میاد. گیاهان از این اصل مستثنی نیستند و جالبه که بدونید این ارتعاشات نیست که گیاهان آنرا درک می کنند بلکه نوعی شهوده. حتی در روانشناسی هم داریم که انسان می تونه چیزی رو درک کنه که حسش نکرده! پس اساسا اگه گل و انسان را از نظر وجود یا عدم حواس مقایسه کنیم، باید این نکته رو هم در نظر داشته باشیم که انسان توانایی اینو داره که چیزی که با حواس پنجگانه ش حس نکرده رو درک کنه، پس گیاهان هم می تونند بدون حواس پنجگانه چیزی که ما میدونیم یا میگیم رو درک کنند.

  5. فریبا می گوید

    در جواب به دوستی که گیاهان رو با فرد ناشنوا مقایسه کردند
    و حتی فرد نابینا
    ما کارگر کاملا ناشنوایی داشتیم
    ولی خیلی جالب بود
    برام وقتی پسرشان صدای ضبط رو بلند می کردن ارتعاش اون خیلی اذیتش می کرد و غرلند می کرد
    و همچنین صدای پارس سگ مان وقتی سگمان پارس قوی می کرد سریع می فهمید در واقع اون لرزش و ارتعاش صدای سگ رو درک می کرد

    1. مشاوره گل و گیاه گُل‌سِتان می گوید

      دوست گُل‌سِتانی سلام
      ممنون که تجربه خودتون رو با ما به اشتراک گذاشتین

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.